Z opublikowanej analizy Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) na temat jakości powietrza w latach 2022–2023 wynika, że jakość powietrza w Europie stale się poprawia, jednak w wielu obszarach, zwłaszcza w miastach, zanieczyszczenie utrzymuje się powyżej dopuszczalnych poziomów bezpieczeństwa.
Najbardziej narażone na skutki zanieczyszczenia powietrza pozostają dzieci i młodzież. Zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do ponad 1200 przedwczesnych zgonów rocznie u osób poniżej 18 roku życia oraz znacząco zwiększa ryzyko chorób w ich późniejszym okresie życia.
Zanieczyszczenie powietrza wpływa negatywnie na funkcjonowanie i rozwój płuc dzieci, zwłaszcza w przypadku zanieczyszczeń takich jak ozon i dwutlenku azotu (NO2) w krótkim okresie oddziaływania oraz pyłu drobnego (PM2.5) w dłuższym okresie oddziaływania. Narażenie matki na zanieczyszczenie powietrza podczas ciąży wiąże się z niską masą urodzeniową dziecka oraz ryzykiem przedwczesnego porodu. Zanieczyszczenie powietrza zwiększa ryzyko wystąpienia u noworodka różnych problemów zdrowotnych, w tym astmy, upośledzenia czynności płuc, infekcji dróg oddechowych i alergii. Może również nasilić przewlekłe choroby, takie jak astma, która dotyka 9% dzieci i młodzieży w Europie, a także zwiększyć ryzyko wystąpienia niektórych chorób przewlekłych w późniejszym wieku.
Ważną rolę odgrywa tu poprawa jakości powietrza w szkołach i przedszkolach dopóki zanieczyszczenie powietrza w Europie nie zostanie zredukowane do bezpiecznego poziomu, w szczególności podczas aktywności, takich jak dojazdy do szkoły i podczas uprawiania sportu, to może pomóc zmniejszyć narażenie dzieci.
W 2021 r. ponad 90% ludności miejskiej w UE było narażone na szkodliwe poziomy dwutlenku azotu, ozonu i pyłu drobnego (PM2.5), który jest jednym z najbardziej szkodliwych zanieczyszczeń powietrza dla zdrowia ludzkiego, a narażenie na PM2.5 stanowi główną przyczynę udaru mózgu, raka i chorób układu oddechowego.
Według wstępnych danych z 2022 r. Europa Środkowo-Wschodnia i Włochy zgłosiły najwyższe stężenia PM2,5 ze względu przede wszystkim na spalanie paliw stałych, takich jak węgiel do ogrzewania domowego oraz ich wykorzystanie w przemyśle.
Najczystsze miasta w Europie
Miasta są klasyfikowane od najczystszego do najbardziej zanieczyszczonego, biorąc pod uwagę długoterminowe średnie poziomy pyłu drobnego. Najczystszymi miastami w Europie jest Faro w Portugalii oraz szwedzkie miasta Umeå i Uppsala, notując najniższy średni poziom PM2.5, w ciągu ostatnich dwóch lat kalendarzowych.
Polskie miasta nie wypadają najlepiej. Najczystsze polskie miasto to Białystok i zajmuję on 250 miejsce w rankingu. Nowy Sącz zajmuję przed ostatnią pozycję – 371.
TU możesz sprawdzić jakość powietrza w swoim mieście
W ramach planu działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń Europejskiego Zielonego Ładu Komisja Europejska wyznaczyła cel, jakim jest zmniejszenie do 2030 r. liczby przedwczesnych zgonów spowodowanych przez PM2.5 (kluczowe zanieczyszczenie powietrza) o przynajmniej 55% w porównaniu z poziomem z 2005 r.
Dodatkowo, 14 października 2024 r. – Rada Unii Europejskiej zatwierdziła dyrektywę w sprawie jakości powietrza (AAQD). Jej celem jest ograniczenie zanieczyszczeń powietrza w Europie oraz ochrona zdrowia obywateli. Dzięki tym przepisom od 2030 roku w Unii zaczną obowiązywać bardziej rygorystyczne normy jakości powietrza, czyli limity dla szkodliwych substancji, przede wszystkim pyłów PM2.5, PM10 oraz dwutlenku azotu (NO₂). Co więcej, w dyrektywie pojawił się zapis dotyczący możliwości dochodzenia swoich praw w sądzie, jeżeli władze publiczne nie będą przestrzegać nowych norm.